Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, công dân từ đủ 75 tuổi trở lên không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Người từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi chỉ được thụ hưởng nếu thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Trong quá trình góp ý sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội, một số địa phương đề nghị mở rộng diện bao phủ của chính sách. Sở Nội vụ Gia Lai cho rằng hiện còn một bộ phận lớn người cao tuổi không có lương hưu, không hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng, thu nhập bấp bênh nhưng không thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo.

Theo địa phương, đây là nhóm có nguy cơ rơi vào khoảng trống an sinh khi tuổi cao, sức khỏe suy giảm và phát sinh nhiều chi phí y tế, chăm sóc dài hạn, nhất là những người sống đơn thân, không có người phụng dưỡng hoặc sinh sống tại vùng kinh tế – xã hội khó khăn.

Từ thực tế đó, Gia Lai đề nghị tiếp tục giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; trước mắt xem xét mở rộng đối tượng đối với người từ đủ 70 tuổi trở lên không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng. Địa phương cũng kiến nghị nghiên cứu thêm các tiêu chí xác định đối tượng thụ hưởng như mức thu nhập, tình trạng sống đơn thân, khuyết tật, bệnh tật, nhu cầu chi phí y tế thường xuyên và điều kiện cư trú, thay vì chủ yếu dựa vào tiêu chí hộ nghèo, cận nghèo như hiện nay.

Bộ Nội vụ đồng tình với hướng nghiên cứu này nhưng cho rằng đây là chính sách tác động lớn đến ngân sách và số lượng người thụ hưởng nên cần tiếp tục đánh giá, lấy ý kiến kỹ lưỡng. Vì vậy, dự thảo Luật đưa ra hai phương án.

Phương án thứ nhất giao Chính phủ quyết định việc giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế – xã hội và khả năng cân đối ngân sách từng thời kỳ. Trường hợp tiếp tục giảm xuống dưới 70 tuổi, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định. Phương án thứ hai là giữ nguyên quy định hiện hành.

Theo Bộ Nội vụ, việc giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 xuống 75 tuổi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã giúp tăng thêm khoảng 500.000 người được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hưu trí xã hội. Nhờ đó, tỷ lệ người cao tuổi có nguồn bảo đảm an sinh đạt gần 42% vào năm 2025.

Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn thấp hơn khá nhiều so với mục tiêu Nghị quyết 28 của Trung ương về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 khoảng 60% người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội.

Bộ Nội vụ cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 70 tuổi, khi số người mới được giải quyết hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng chỉ tăng khoảng 100.000 người mỗi năm. Điều này nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết 28.

Sơn Hà